• Insygnia
  • Właściciele Dęblina
  • Historia
  • Geografia
  • Przyroda

  • Gospodarka Praca Turystyka Sport Kultura Oświata
    Dęblin, 24-11-2014
    Dziś obchodzimy imieniny:
    Emmy, Flory, Romana
      Sprawdź aktualną pogodę dla Dęblina

    Historia

    Dęblin jest stosunkowo młodym miastem. Prawa miejskie uzyskał na mocy rozporządzenia Rady  Ministrów z dnia 7 października 1954 r. w sprawie zaliczenia niektórych gromad w poczet miast. Jednakże jego udokumentowana historia sięga

    Irena - 1932 r.
     Irena - 1932 r.

    czasów dużo wcześniejszych. Najstarsze zarejestrowane materiały archeologiczne świadczą o przybyciu na te tereny grup ludzkich ponad 8000 lat przed narodzeniem Chrystusa. Prace wykopaliskowe przeprowadzone w 1953 r. w czasie rozbudowy lotniska, na terenie należącym wcześniej do wsi Masów, potwierdzają istnienie tutaj osadnictwa w okresie półnolateńskim i rzymskim. W okresie panowania Piastów obszary rozciagające się wokół Dęblina wchodziły w skład Małopolski i podlegały kasztelanii sieciechowskiej. Pierwsza pisaną wzmianką o wsi Dęblin zawiera datowany w Sączu 14 lipca 1397 r. przywilej króla Władysława Jagiełły, który stanowi o nabyciu tych ziem przez dworzanina królewskiego Grota z Jankowic herbu Rawicz. W XV wieku właścicielami Dęblina i dóbr noszących tą samą nazwę był ród Tarłów. Od końca XV do początku XIX wieku – z niespełna 50-letnią przerwę na przełomie XVII i XVIII wieku – właścicielami Dęblina byli Mniszchowie. To Józefowi Wandalinowi Mniszchowi zawdzięcza Dęblin budowę rokokowego pałacu prawdopodobnie wg projektu Jakuba Fontany, przebudowanego w 1778 r. przez Dominika Merliniego w stylu klasycyzmu stanisławowskiego. Szczególną ciekawostką jest fakt zainstalowania na nim w 1783 r. pierwszego w Polsce piorunochronu. Na początku XIX w. imponujący majątek wraz z okazałym pałacem oraz ogromnym zapleczem gospodarczym za sprawą Pauliny Mniszchówny (wnoszącej go w posagu) przechodzi w ręce książąt Jabłonowskich, a następnie w 1840 r. zmieniając nazwę na „Sieżo Iwanowskie”, staje się własnością namiestnika Królestwa Polskiego Iwana Paskiewicza. Od tego momentu pałac zostaje gruntownie przebudowywany, a kolejne zniszczenia I i II wojny światowej rujnują tę perłę architektoniczną. Odbudowany w 1950 r. dziś jest budynkiem klasycystycznym i tak jak kiedyś służył oficerom lotnictwa wojskowego, tak i dziś ściśle związany jest z Wyższą Szkołą Oficerską Sił Powietrznych.

    Konflikty w XIX wiecznej Europie, będącej placem boju znaczących potęg militarnych, wywarły wpływ na dalszy rozwój Dęblina. Walka z napoleońską Francją, zakończona ostatecznie Kongresem Wiedeńskim, umocniła panowanie Rosji, Austrii oraz Prus. Analiza strategiczna przeprowadzona przez Rosję oraz doświadczenia ze stoczonych przez nią bitew przyczyniły się do opracowania koncepcji obronnej związanej z ufortyfikowaniem istotnych

    Twierdza D?blin
     Twierdza Dęblin

    rejonów zabezpieczających koncentracją wojsk. W 1837 r. rozpoczęto budowę potężnej Twierdzy Dęblin z cytadelę i siedmioma fortami. Rozbudowa i modernizacja Twierdzy przebiegała etapami do wybuchu I wojny światowej. W latach 1852-1853 w Twierdzy Dęblin nazwanej z rozkazu cesarza „Iwangorod” pełnił służbę wojskową Romuald Traugutt – późniejszy dyktator powstania styczniowego. Za jej murami w czasie szalejącej w końcu XIX wieku w Petersburgu epidemii cholery schronił się wraz z całą rodziną car Mikołaj II.  Po odzyskaniu niepodległości w 1918 r. fortyfikacja przeszła w ręce polskie. Była ona świadkiem ważnych wydarzeń historycznych, w tym wojny polsko-bolszewickiej i słynnego manewru znad Wieprza w czasie bitwy warszawskiej. W przeddzień ofensywy przybył do Ireny (Dęblina) Naczelny Wódz marszałek Józef Piłsudski. W dniach 13 i 14 sierpnia 1920 r., po przeprowadzeniu odprawy z udziałem generałów Leonarda Skierskiego i Edwarda Rydza-śmigłego, na której przedstawił plan operacji i przypuszczalny przebieg manewru znad Wieprza, dokonał lustracji oddziałów rozlokowanych w dęblińskiej Twierdzy, Baranowie , Firleju i Gołębiu. 16 sierpnia rano marszałek przeprowadził natarcie w kierunku Garwolina i Warszawy. Fakt ten został upamiętniony przez Koło Związku Rezerwistów na specjalnej tablicy pamiątkowej, odsłoniętej w 1937 r. w Dęblinie. Po zakończeniu działań wojennych Twierdza Dęblin stanowiła siedzibę 15 Pułku Piechoty Wilków – odznaczonego przez Józefa Piłsudskiego krzyżem Virtutti – Militarii. Pułk opromieniony sławą walk stoczonych z Ukraińcami w Małopolsce Wschodniej, a następnie w wojnie polsko-sowieckiej, w dniach 19-21 sierpnia 1921 r. przybył z Mołodeczna by stacjonował tu przez kolejnych 18 lat, az do mobilizacji w sierpniu 1939 r.

    II wojna światowa i działania wojenne nie ominęły także miasta. Bestialstwu okupanta czynnie
    przeciwstawiali się mieszkańcy Dęblina. W 1940 r. grupa patriotów polskich podjęła podziemną walkę z wrogiem organizując oddział Związku Walki Zbrojnej później AK. Także wychowankowie dęblińskiej „Szkoły Orląt” złożyli swój najtrudniejszy egzamin walcząc o wolność pod niebem Polski, Francji, Wielkiej Brytanii, Afryki i Chin, nad wodami Morza Północnego, Biskajami oraz Atlantykiem. Swoim bohaterstwem, poświeceniem i kunsztem zadziwili świat oraz stworzyli wspaniały wizerunek Polskiego Lotnictwa. W 1941 r. najeźdźca utworzył na terenie Dęblina getto żydowskie, a w dawnej carskiej twierdzy obóz dla jeńców Stallag 307 i Oflag, przez które w ciągu wojny przewinęło się 180 tys. ludzi. Internowano w nich jeńców radzieckich, a także oficerów francuskich, włoskich, holenderskich i belgijskich. W dniach 25-26 lipca 1944 r. Dęblin zajęły jednostki Armii Czerwonej oraz oddziały Armii Krajowej.
      
    W ciągu pierwszych powojennych lat mieszkańcy Dęblina podobnie jak całej Polski usuwali zniszczenia

     Plac Bohaterskich Lotników Dęblińskiej Szkoły Orląt

    i odbudowywali miasto. Wkrótce po wyzwoleniu reaktywowano Oficerską Szkołę Lotniczą, słynną „Szkołę Orląt”- obchodzącą w 2005 r. 80 lat swojego istnienia, uhonorowaną w 2002 r. tytułem Ambasadora Województwa Lubelskiego. W Twierdzy oraz w Stawach ulokowały się jednostki wojskowe. Ożywiło się życie gospodarcze, kulturalne i szkolnictwo. Zapoczątkowano proces porządkowania rozproszonej zabudowy oraz scalania Dęblina. Powstawały nowe osiedla mieszkaniowe zarówno wielorodzinne (osiedle kolejowe przy ul. Wiślanej, Osiedle Wiślana, Osiedle 15. Pułku Piechoty Wilków, Osiedle Bankowa, Osiedle Staszica), jak i jednorodzinne (Jagiellońskie, Wiślana-wica oraz osiedle wybudowane przez Wojskową Spółdzielnię Trapez, które w konkursie na „Dom 2003” organizowanym przez Polskie Towarzystwo Mieszkaniowe i Wojewodę Lubelskiego zdobyło pierwsze miejsce i „Kryształową Cegłę”). Przez kolejne lata rozwijała się także dęblińska oświata. Pierwszym wybudowanym od podstaw obiektem był budynek Liceum Ogólnokształcącego (1946-47), kolejno powstawały Szkoły Podstawowe nr 1, nr 2, nr 3, nr 4, nr 5 i nr 6. Na przełomie lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych ubiegłego wieku rozbudowano obiekty obecnego Zespołu Szkół Zawodowych nr 1 i wybudowano Zespół Szkół Zawodowych nr 2, a na terenie Wyższej Oficerskiej Szkoły Lotniczej powstało Ogólnokształcące Liceum Lotnicze. Duży wkład w rozwój urbanistyczny miasta wniosły Wojskowe Zakłady Inżynieryjne oraz kolej, która w okresie czterdziestu lat po II wojnie światowej odgrywała kluczową rolę transportową, zarówno towarową, jak i osobową. Zmiany ustrojowe w latach dziewięćdziesiątych stworzyły sprzyjające warunki rozwoju gospodarki wolnorynkowej.

    Szybko wzrastała liczba przedsiębiorstw prywatnych wśród których wymienić należy: ALLMIZ, AGBO, Darex, Kalnex, SaneChem, Eurocontrol, PUMAR, DORIS. Powstała nowoczesna stacja paliw firmy „Orlen”, sklepy wielkopowierzchniowe „Biedronka” i „LIDL”. Miasto wybudowało mechaniczno-biologiczną oczyszczalnię ścieków, ujęcie wody, zwodociągowano wszystkie osiedla (99% powierzchni Dęblina), wybudowano gazociągi (98% powierzchni miasta), rozbudowano sieć telefoniczną, przy drogach powstały ciągi piesze i linie oświetleniowe. W 1998 r. oddano do użytku wiadukt nad linią kolejową Warszawa-Lublin, umożliwiający płynny ruch na drodze krajowej nr 48 oraz bezkolizyjne połączenie wschodniej i zachodniej części Dęblina. Wspólnie z PKP miasto zmodernizowało przejazdy kolejowe oraz odrestaurowało dworzec kolejowy w Dęblinie. Obecnie życie społeczno-kulturalne miasta skupia się wokół istniejących instytucji kultury, placówek oświatowych, licznych organizacji pozarządowych i parafii. Działalność kulturalna realizowana jest przez Miejski Dom Kultury mieszczący się w dwóch placówkach oraz Miejską Bibliotekę Publiczną z trzema filiami. Dęblińska młodzież i dzieci korzystają z zajęć tanecznych, teatralnych, muzycznych, żywego słowa, tańca ludowego, andragogiki, fotografii i turystyki. Mieszkańcy miasta aktywnie działają w 28 stowarzyszeniach z zakresu kultury, sztuki, ochrony dóbr kultury i tradycji, upowszechniania sportu i turystyki, promocji zdrowia, pomocy społecznej, działalności charytatywnej oraz pomocy osobom niepełnosprawnym. Na terenie Deblina funkcjonują trzy parafie rzymskokatolickie: parafia p.w. św. Piusa V Papieża, parafia Chrystusa Miłosiernego i garnizonowa parafia p.w. Matki Bożej Loretańskiej.

     

     

      Sedrina    Drohobycz    Rumia

    Portal powstał w ramach projektu
    „Rozbudowa i modernizacja infrastruktury
    teleinformatycznej miasta Dęblin”

    © Urząd Miasta Dęblin
    ul. Rynek 12,  08-530 Dęblin
    tel.: 081 883-00-01, fax: 081 880-19-11
    e-mail: poczta@um.deblin.pl, www.deblin.pl
    Projekt jest współfinansowany ze środków
    Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach
    Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego